Wat eet 11 kilo insecten
per seizoen — en hangt
waarschijnlijk al in
jouw buurt?
Geen natuurlijke vijanden. Dodelijk gif. Een groeitempo dat overheidsbestrijding overtreft. En toch kiezen meer provincies nu voor één zelfde methode om het tij te keren.
Op 24 september 2025 overhandigde gedeputeerde Harold Hofstra van provincie Flevoland een speciale stofzuiger aan de vrijwilligers van de taskforce Aziatische hoornaar. Niet als symbolisch gebaar, maar als erkenning van iets wat wetenschappers al jaren beargumenteren: de hoornaar is een ecologische bedreiging van de eerste orde — en de stofzuigmethode is de meest effectieve manier om hem te stoppen.
Een predator zonder rem
De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) stamt uit de omgeving van Shanghai. Rond 2004 bereikte hij per ongeluk Frankrijk via een lading aardewerk. Sindsdien verspreidt hij zich over heel Europa — zonder remming, want in Europa heeft hij geen enkele natuurlijke vijand.
In zijn thuisgebied worden de populaties waarschijnlijk in toom gehouden door gespecialiseerde parasieten, predatoren of pathogenen. Die zijn er in Europa simpelweg niet. Onderzoekers bekijken of schimmels als Metarhizium robertsii ooit als biologisch bestrijdingsmiddel ingezet kunnen worden, maar praktijkervaring in het veld ontbreekt vooralsnog volledig.
Het gevolg is een populatiegroei die zich laat berekenen maar nauwelijks te stoppen lijkt. Volgens ongepubliceerde data van Gerritsen, gebaseerd op waarnemingen.nl, groeide de Nederlandse hoornaarpopulatie in 2025 met een factor vier. De mediane dichtheid in 2025 bedraagt circa 0,5 nest per vierkante kilometer. In een goed ontwikkelde populatie — over vier jaar, als het huidige tempo aanhoudt — lopen de dichtheden in stedelijk gebied op tot 12 nesten per vierkante kilometer. Voor een dichtbevolkt land als Nederland is dat een alarmerend perspectief.
Bijenvolken
Bijenvolken die belegerd worden door hoornaars durven het nest niet meer te verlaten. Ze kunnen hun voorraden niet aanvullen en sterven alsnog — ook zonder direct opgegeten te worden.
Bestuivers & wilde flora
De 50 meest gegeten prooisoorten zijn allemaal bestuivers: zweefvliegen, hommels, vlinders. Bij aanwezigheid van hoornaars neemt de bestuiving van wilde planten aantoonbaar af.
Volksgezondheid
Het gif bevat toxines die hemolytisch, neurotoxisch en nefrotoxisch zijn. Al 12 tot 20 steken kunnen een volwassene doden; 5 steken een kind. De hoornaar kan ook gif spuiten richting de ogen.
Land- en tuinbouw
In Frankrijk gaat 30% van de druivenoogst verloren door schade van de Aziatische hoornaar. De totale schade aan de bijenhouderij aldaar loopt op tot €30,8 miljoen per jaar.
Elf kilo insecten per nest per seizoen: wat dat betekent
Dat getal klinkt abstract totdat je het concretiseert. Een doorsnee honingbij weegt circa 100 milligram. Elf kilogram insecten staat gelijk aan meer dan 110.000 individuele insecten per nest per seizoen. De meeste daarvan zijn bestuivers: bijen, hommels, zweefvliegen, vlinders.
Ronald van de taskforce Aziatische hoornaar Flevoland formuleerde het tijdens een interview met Omroep Flevoland zo direct als het is: "Ze knippen kop, poten en vleugels af en nemen alleen het lijfje mee. Voor de biodiversiteit is dat funest." Hij voegde toe dat bewustwording het grootste knelpunt blijft: "Gemeenten en inwoners weten vaak niet eens dat er een nest hangt — totdat er tijdens het maaien of snoeien ineens een aanval plaatsvindt."
Eén nest eet zo'n elf kilo insecten per jaar. Ze knippen kop, poten en vleugels af en nemen alleen het lijfje mee. Voor de biodiversiteit is dat funest.
— Ronald, vrijwilliger taskforce Aziatische hoornaar Flevoland, Omroep Flevoland, oktober 2025Prof. dr. Van Alphen van Naturalis ondersteunt dit met harde cijfers: bij een verwachte dichtheid van 5 nesten per vierkante kilometer in een landelijk gebied en 10 tot 12 in een stedelijke omgeving kunnen 4 tot 9 hoornaarnesten betrokken zijn bij de predatie van één enkel bijenvolk. Dat een bijenvolk dat belegerd wordt dat overleeft, is vrijwel uitgesloten.
| Schadegebied | Omschrijving | Ernst |
|---|---|---|
| Honingbijen | Directe predatie + stress waardoor volken het nest niet meer verlaten. Alle geobserveerde, onbeschermde kolonies bezweken (Monceau et al., 2018). | Hoog |
| Wilde bestuivers | Hommels, zweefvliegen en vlinders behoren tot de 50 meest gegeten prooisoorten. Aantoonbare afname van bestuiving in aanwezigheid van hoornaars. | Hoog |
| Land- en tuinbouw | 30% verlies druivenoogst in Frankrijk. Vruchtzetting van gewassen afhankelijk van bestuivers onder directe druk. | Hoog |
| Volksgezondheid | Dodelijk gif na 5 (kind) of 12–20 (volwassene) steken. Kan gif spuiten richting ogen. Risico bij maaien/snoeien zonder bewustzijn van nestlocatie. | Hoog |
| Druiventeelt NL | Nog beperkte schade, maar bij prognose van 12 nesten/km² in 2029 significant risico voor tuinbouwgebieden. | Groeiend |
Flevoland kiest voor de stofzuiger: een pilot die het landelijk voorbeeld wordt
Op 24 september 2025 stapte provincie Flevoland over van afwachten naar handelen. Gedeputeerde Harold Hofstra overhandigde persoonlijk een speciale stofzuiger aan de vrijwilligers van de taskforce — een bewuste keuze voor een methode die tot dan toe door weinig provincies officieel werd omarmd.
Foto: Provincie Flevoland — gedeputeerde Hofstra overhandigt de stofzuigset aan de taskforce, 24 september 2025
Provincie Flevoland kiest officieel voor de stofzuigmethode als innovatieve bestrijdingsaanpak
De stofzuigersteel kan met opzetstukken worden verlengd, waarmee zomernesten die hoog in bomen hangen efficiënt en veilig vanaf de grond worden verwijderd. De taskforce-vrijwilligers hadden al snel resultaat: kort na de overhandiging meldde Ronald dat ze met de set "een stuk of tien tot twaalf nesten" hadden weggezogen. Gedeputeerde Hofstra: "Met deze pilot laten we zien dat Flevoland inzet op innovatie en samenwerking in de strijd tegen invasieve exoten."
Bron: Omroep Flevoland, 24 september 2025 & Provincie Flevoland
Flevoland is niet de enige. In Oegstgeest werd een straat volledig afgezet om een nest ter grootte van een skippybal te verwijderen. In Noord-Brabant raakt het provinciebudget ieder seizoen voortijdig op. Meer dan dertig organisaties — van gemeenten en imkerverenigingen tot bestijders — kozen in 2025 voor de VespaVac set van 2Best. Het resultaat: circa 2.500 nesten verwijderd in één seizoen, door 33 sets, gemiddeld 76 nesten per set.
Waarom wetenschappers de stofzuigmethode expliciet noemen
In zijn rapport voor de Bijenhoudersvereniging schrijft prof. dr. Van Alphen van Naturalis Biodiversity Center expliciet over de doorbraak die Nederlandse innovatie heeft gebracht. Zijn analyse is helder: de hoge kosten van traditionele methodes — hoogwerkers, gespecialiseerde bedrijven — maakten bestrijding op schaal economisch onhaalbaar. Dat is veranderd.
Van Alphen over de rol van innovatieve bestrijdingstechnologie
In zijn rapport stelt Van Alphen dat de kosten van nestverwijdering sterk zijn gedaald dankzij twee Nederlandse innovaties: zendertjes waarmee een nest in twee uur kan worden gevonden, en een stofzuigsysteem met verlengbare stang dat nesten tot 35 meter hoogte op natuurvriendelijke wijze kan verwijderen.
"Veel bijenhouders zijn bereid om als vrijwilliger te helpen bij het opsporen en verwijderen van zomernesten van de Aziatische hoornaar, als ze de beschikking zouden hebben over de daarvoor nodige uitrusting."
Van Alphen pleit er dan ook voor dat de overheid samenwerking met imkers stimuleert en hen de middelen geeft om in opsporing én bestrijding te participeren — precies het model dat provincies als Flevoland en gemeenten als Oegstgeest nu in de praktijk brengen.
De wetenschappelijke urgentie is duidelijk: uitroeien is niet meer mogelijk. Maar beheersen — de populatie onder controle houden zodat negatieve effecten op biodiversiteit, volksgezondheid en economie geminimaliseerd worden — is nog wel haalbaar. Mits snel en op schaal gehandeld wordt.
Wat kunt u zelf doen — en wanneer is professionele hulp noodzakelijk?
Vroeg in het seizoen — april en mei — zijn de voorjaarsnesten klein, laag en relatief makkelijk te herkennen. Een koningin die een embryonest bouwt in een schuurtje of onder een veranda kan met de juiste uitrusting worden aangepakt voordat het nest honderden werksters bevat. Dit is het meest effectieve moment om in te grijpen.
Zodra het nest is verhuisd naar een zomernest hoog in een boom, is professioneel ingrijpen vrijwel altijd noodzakelijk. Het gif is anders dan bij gewone wespen. Een nest dat onverwacht verstoord wordt — tijdens het maaien, snoeien of spelen in de tuin — kan massaal aanvallen. Zonder beschermend pak, opleiding en de juiste apparatuur is het verwijderen van een secundair nest levensgevaarlijk.
De VespaVac aanpak: waarom meer organisaties kiezen voor zelfstandige inzet
De stofzuigmethode is de enige in Nederland beproefde aanpak voor nesten tot 35 meter hoogte. Gifvrij, off-grid inzetbaar, lage verbruikskosten (stofzak €4,60). In 2025 behaalden 33 sets gemiddeld 76 nestverwijderingen per seizoen — in totaal circa 2.500 nesten.
De set is inclusief een dagdeel training in Groenlo (theorie + praktijk). Daarmee is de methode toegankelijk voor imkers, groenbedrijven, hoveniers, gemeenten en plaagdierbestrijders — iedereen die mobiel is en de cursus heeft gevolgd, kan zelfstandig aan de slag.
Bescherm uw bijen, tuin
en omgeving dit seizoen
Complete set inclusief stofzuiger, carbonbuizen tot 35m, aggregaat, CE-pak en training. Bestel vóór de zomer en ontvang 3 extra buizen gratis.
Wat eet 11 kilo insecten
per seizoen — en hangt
waarschijnlijk al in
jouw buurt?
Geen natuurlijke vijanden. Dodelijk gif. Een groeitempo dat overheidsbestrijding overtreft. En toch kiezen meer provincies nu voor één zelfde methode om het tij te keren.
Op 24 september 2025 overhandigde gedeputeerde Harold Hofstra van provincie Flevoland een speciale stofzuiger aan de vrijwilligers van de taskforce Aziatische hoornaar. Niet als symbolisch gebaar, maar als erkenning van iets wat wetenschappers al jaren beargumenteren: de hoornaar is een ecologische bedreiging van de eerste orde — en de stofzuigmethode is de meest effectieve manier om hem te stoppen.
Een predator zonder rem
De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) stamt uit de omgeving van Shanghai. Rond 2004 bereikte hij per ongeluk Frankrijk via een lading aardewerk. Sindsdien verspreidt hij zich over heel Europa — zonder remming, want in Europa heeft hij geen enkele natuurlijke vijand.
In zijn thuisgebied worden de populaties waarschijnlijk in toom gehouden door gespecialiseerde parasieten, predatoren of pathogenen. Die zijn er in Europa simpelweg niet. Onderzoekers bekijken of schimmels als Metarhizium robertsii ooit als biologisch bestrijdingsmiddel ingezet kunnen worden, maar praktijkervaring in het veld ontbreekt vooralsnog volledig.
Het gevolg is een populatiegroei die zich laat berekenen maar nauwelijks te stoppen lijkt. Volgens ongepubliceerde data van Gerritsen, gebaseerd op waarnemingen.nl, groeide de Nederlandse hoornaarpopulatie in 2025 met een factor vier. De mediane dichtheid in 2025 bedraagt circa 0,5 nest per vierkante kilometer. In een goed ontwikkelde populatie — over vier jaar, als het huidige tempo aanhoudt — lopen de dichtheden in stedelijk gebied op tot 12 nesten per vierkante kilometer. Voor een dichtbevolkt land als Nederland is dat een alarmerend perspectief.
Bijenvolken
Bijenvolken die belegerd worden door hoornaars durven het nest niet meer te verlaten. Ze kunnen hun voorraden niet aanvullen en sterven alsnog — ook zonder direct opgegeten te worden.
Bestuivers & wilde flora
De 50 meest gegeten prooisoorten zijn allemaal bestuivers: zweefvliegen, hommels, vlinders. Bij aanwezigheid van hoornaars neemt de bestuiving van wilde planten aantoonbaar af.
Volksgezondheid
Het gif bevat toxines die hemolytisch, neurotoxisch en nefrotoxisch zijn. Al 12 tot 20 steken kunnen een volwassene doden; 5 steken een kind. De hoornaar kan ook gif spuiten richting de ogen.
Land- en tuinbouw
In Frankrijk gaat 30% van de druivenoogst verloren door schade van de Aziatische hoornaar. De totale schade aan de bijenhouderij aldaar loopt op tot €30,8 miljoen per jaar.
Elf kilo insecten per nest per seizoen: wat dat betekent
Dat getal klinkt abstract totdat je het concretiseert. Een doorsnee honingbij weegt circa 100 milligram. Elf kilogram insecten staat gelijk aan meer dan 110.000 individuele insecten per nest per seizoen. De meeste daarvan zijn bestuivers: bijen, hommels, zweefvliegen, vlinders.
Ronald van de taskforce Aziatische hoornaar Flevoland formuleerde het tijdens een interview met Omroep Flevoland zo direct als het is: "Ze knippen kop, poten en vleugels af en nemen alleen het lijfje mee. Voor de biodiversiteit is dat funest." Hij voegde toe dat bewustwording het grootste knelpunt blijft: "Gemeenten en inwoners weten vaak niet eens dat er een nest hangt — totdat er tijdens het maaien of snoeien ineens een aanval plaatsvindt."
Eén nest eet zo'n elf kilo insecten per jaar. Ze knippen kop, poten en vleugels af en nemen alleen het lijfje mee. Voor de biodiversiteit is dat funest.
— Ronald, vrijwilliger taskforce Aziatische hoornaar Flevoland, Omroep Flevoland, oktober 2025Prof. dr. Van Alphen van Naturalis ondersteunt dit met harde cijfers: bij een verwachte dichtheid van 5 nesten per vierkante kilometer in een landelijk gebied en 10 tot 12 in een stedelijke omgeving kunnen 4 tot 9 hoornaarnesten betrokken zijn bij de predatie van één enkel bijenvolk. Dat een bijenvolk dat belegerd wordt dat overleeft, is vrijwel uitgesloten.
| Schadegebied | Omschrijving | Ernst |
|---|---|---|
| Honingbijen | Directe predatie + stress waardoor volken het nest niet meer verlaten. Alle geobserveerde, onbeschermde kolonies bezweken (Monceau et al., 2018). | Hoog |
| Wilde bestuivers | Hommels, zweefvliegen en vlinders behoren tot de 50 meest gegeten prooisoorten. Aantoonbare afname van bestuiving in aanwezigheid van hoornaars. | Hoog |
| Land- en tuinbouw | 30% verlies druivenoogst in Frankrijk. Vruchtzetting van gewassen afhankelijk van bestuivers onder directe druk. | Hoog |
| Volksgezondheid | Dodelijk gif na 5 (kind) of 12–20 (volwassene) steken. Kan gif spuiten richting ogen. Risico bij maaien/snoeien zonder bewustzijn van nestlocatie. | Hoog |
| Druiventeelt NL | Nog beperkte schade, maar bij prognose van 12 nesten/km² in 2029 significant risico voor tuinbouwgebieden. | Groeiend |
Flevoland kiest voor de stofzuiger: een pilot die het landelijk voorbeeld wordt
Op 24 september 2025 stapte provincie Flevoland over van afwachten naar handelen. Gedeputeerde Harold Hofstra overhandigde persoonlijk een speciale stofzuiger aan de vrijwilligers van de taskforce — een bewuste keuze voor een methode die tot dan toe door weinig provincies officieel werd omarmd.
Foto: Provincie Flevoland — gedeputeerde Hofstra overhandigt de stofzuigset aan de taskforce, 24 september 2025
Provincie Flevoland kiest officieel voor de stofzuigmethode als innovatieve bestrijdingsaanpak
De stofzuigersteel kan met opzetstukken worden verlengd, waarmee zomernesten die hoog in bomen hangen efficiënt en veilig vanaf de grond worden verwijderd. De taskforce-vrijwilligers hadden al snel resultaat: kort na de overhandiging meldde Ronald dat ze met de set "een stuk of tien tot twaalf nesten" hadden weggezogen. Gedeputeerde Hofstra: "Met deze pilot laten we zien dat Flevoland inzet op innovatie en samenwerking in de strijd tegen invasieve exoten."
Bron: Omroep Flevoland, 24 september 2025 & Provincie Flevoland
Flevoland is niet de enige. In Oegstgeest werd een straat volledig afgezet om een nest ter grootte van een skippybal te verwijderen. In Noord-Brabant raakt het provinciebudget ieder seizoen voortijdig op. Meer dan dertig organisaties — van gemeenten en imkerverenigingen tot bestijders — kozen in 2025 voor de VespaVac set van 2Best. Het resultaat: circa 2.500 nesten verwijderd in één seizoen, door 33 sets, gemiddeld 76 nesten per set.
Waarom wetenschappers de stofzuigmethode expliciet noemen
In zijn rapport voor de Bijenhoudersvereniging schrijft prof. dr. Van Alphen van Naturalis Biodiversity Center expliciet over de doorbraak die Nederlandse innovatie heeft gebracht. Zijn analyse is helder: de hoge kosten van traditionele methodes — hoogwerkers, gespecialiseerde bedrijven — maakten bestrijding op schaal economisch onhaalbaar. Dat is veranderd.
Van Alphen over de rol van innovatieve bestrijdingstechnologie
In zijn rapport stelt Van Alphen dat de kosten van nestverwijdering sterk zijn gedaald dankzij twee Nederlandse innovaties: zendertjes waarmee een nest in twee uur kan worden gevonden, en een stofzuigsysteem met verlengbare stang dat nesten tot 35 meter hoogte op natuurvriendelijke wijze kan verwijderen.
"Veel bijenhouders zijn bereid om als vrijwilliger te helpen bij het opsporen en verwijderen van zomernesten van de Aziatische hoornaar, als ze de beschikking zouden hebben over de daarvoor nodige uitrusting."
Van Alphen pleit er dan ook voor dat de overheid samenwerking met imkers stimuleert en hen de middelen geeft om in opsporing én bestrijding te participeren — precies het model dat provincies als Flevoland en gemeenten als Oegstgeest nu in de praktijk brengen.
De wetenschappelijke urgentie is duidelijk: uitroeien is niet meer mogelijk. Maar beheersen — de populatie onder controle houden zodat negatieve effecten op biodiversiteit, volksgezondheid en economie geminimaliseerd worden — is nog wel haalbaar. Mits snel en op schaal gehandeld wordt.
Wat kunt u zelf doen — en wanneer is professionele hulp noodzakelijk?
Vroeg in het seizoen — april en mei — zijn de voorjaarsnesten klein, laag en relatief makkelijk te herkennen. Een koningin die een embryonest bouwt in een schuurtje of onder een veranda kan met de juiste uitrusting worden aangepakt voordat het nest honderden werksters bevat. Dit is het meest effectieve moment om in te grijpen.
Zodra het nest is verhuisd naar een zomernest hoog in een boom, is professioneel ingrijpen vrijwel altijd noodzakelijk. Het gif is anders dan bij gewone wespen. Een nest dat onverwacht verstoord wordt — tijdens het maaien, snoeien of spelen in de tuin — kan massaal aanvallen. Zonder beschermend pak, opleiding en de juiste apparatuur is het verwijderen van een secundair nest levensgevaarlijk.
De VespaVac aanpak: waarom meer organisaties kiezen voor zelfstandige inzet
De stofzuigmethode is de enige in Nederland beproefde aanpak voor nesten tot 35 meter hoogte. Gifvrij, off-grid inzetbaar, lage verbruikskosten (stofzak €4,60). In 2025 behaalden 33 sets gemiddeld 76 nestverwijderingen per seizoen — in totaal circa 2.500 nesten.
De set is inclusief een dagdeel training in Groenlo (theorie + praktijk). Daarmee is de methode toegankelijk voor imkers, groenbedrijven, hoveniers, gemeenten en plaagdierbestrijders — iedereen die mobiel is en de cursus heeft gevolgd, kan zelfstandig aan de slag.
Bescherm uw bijen, tuin
en omgeving dit seizoen
Complete set inclusief stofzuiger, carbonbuizen tot 35m, aggregaat, CE-pak en training. Bestel vóór de zomer en ontvang 3 extra buizen gratis.
Start hier met schrijven...